Quick Access


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


FOLK TRADITIONS IN KAZAKH CHILDRENS POETRY
(ҚАЗАҚ БАЛАЛАР ПОЭЗИЯСЫНДАҒЫ ФОЛЬКЛОРЛЫҚ ДӘСТҮР КӨРІНІСТЕРІ )

Author : Aktoty AKZHOLOVA  / UAIDULLAKYZY Elmira  
Type :
Printing Year : 2018
Number : 7
Page : 1-9
426    289


Summary

This article analyzes in details folklore genres introduced to children’s poetry via specific examples and the ways Kazakh poets used folklore. In addition, it examines the consistency of national folkloric tradition with the children’s poetry. It also looks at how Kazakh poets in developing fairy tales used mythical stories and themes. Thus, the present tradition derived from retelling the forgotten stories and imaginative usage of the past themes by poets. This tradition instills fantasy and imagination into fairy tales. It is manifested by the extraordinary characteristics of men while animals carry humanistic behaviours. Moreover, there are found some miraculous characters as well. In the plot of the fairy tale, there are unexpected, unforeseen, and meaningful events. Those events which are not conducive to normal, ordinary life, told in a colourful and exaggerated way makes the fairy tale attractive and impressive. The article talks about the poem written by E. Tazhibaev “Tolaghay” which is based on the ancient mythical theme. The poet clearly states that he is using oral information gathered from the people. This poem is a clear reflection of a “Legend of heroism.” However, the author does not pay much attention to the genre of used material. According to the people - it is a legend. The term ‘myth’ entered the Kazakh vocabulary through scientific usage. The etiological feature of the myth on Tolaghay is coherent. In the myth the occurrence of the lonely and freestanding mountain is defined. Giants left the mountain half way which they were bringing in the prevention of the water flood. Demons, giants are those who lift mountains. Their purpose is to stop the water flood and find a drowned child. Even if E.Tazhibaev understands the myth, he completely gives a new meaning to the story by telling about the youngster who wanted to save the people from the drought and lifted the mountain. In the myth, the youngster loses his life but save the people from the drought. The poet E. Tazhibaev retold the known myth with his own narrative style. The young person became a hero in his story. The author emphasized that this behaviour is very useful for our young generation. He even inculcated romantic paphos into the mythic foundation. The style of the poem draws attention to some other heroic poems. Furthermore, folklorists and psychologists noted the parallel between the ancient mythical consciousness and worldviews of kids. This corresponds to the work of M.Alimbaev which is called “Two brothers are like two mountains”. Sagynysh, who saw two mountains in the painting imagined his two brothers who had left their homes in order to meet each other but never met. Viewing a mountain as a living thing is a phenomenon attributed to archaic worldview. This article presented Kazakh poets’ interest in fairy tale genre, and the ways mythical stories and themes used in those fairy tales. First of all, this is because fairy tales are appealing to children, and easy to understand. Moreover, it has an enormous value for a moral education, righteousness, and humanity. For that reason, retelling and presenting stories from the past is a mindful action. The author concludes that written folklore mythical stories and themes explained with specific examples could be useful in children’s literature work.



Keywords
children poetry, Kazakh literature, folklope

Abstract

Мақалада фольклордан балалар поэзиясына көшкен жанрлар нақты мысалдармен талдана келіп, фольклорды қазақ ақындарының пайдалану тәсілдері айқындалады. Балалар поэзиясының ұлттық фольклорлық дәстүрмен сабақтастығы, өзара ұштасып жатқан қырлары қарастырылады. Қазақ ақындарының ертегі жанрына дендеп кіріп, ондағы мифтік сюжеттер мен мотивтерді қалай пайдаланғандығы туралы айтылады. Сол себепті ақындардың байырғы сюжеттерді қайта жырлап, ұсынуы шығармашылық ізденуден туындаған дәстүр. Бұл дәстүр ертегіге фантастика, қиял, образдық көрік дарытады. Онда адамдар ерекше қасиеттерімен көрінеді, ал хайуандар адамға тән әрекеттерімен бой көрсетеді, сондай-ақ ғажайып заттардың алатын орындары да айрықша. Ертегінің сюжеттік құрылымында оқыс, күтпеген, ұтқыр оқиғалар кезігеді, оқиғалардың әдеттегі, дағдылы өмірдің қалпына сыймайтындай, боямалы, ұлғайта, құбылта баяндалуы басым, бұл оған тартымдылық, әсерлілік дарытады. Мақалада көне мифтік сюжеттің негізінде дүниеге келген туынды – Ә.Тәжібаевтың «Толағай» атты поэмасы туралы сөз болады. Ақын туындысының басынан бастап-ақ халық аузында жүрген деректі пайдаланып отырғанын ашық аңғартады. Сондай-ақ «Ерлік туралы аңыз» деп айдарлауы арқылы фольклорлық дүниеге табан тіреп отырғанын айқын көрсетеді. Бірақ автор өзі пайдаланып отырған материалдың жанрлық сипатына мән бермейді. Халық ұғымында бұл – аңыз. Миф – қазақ тіліне кейінірек ғылым арқылы орныққан термин. Толағай туралы мифтің этиологиялық сипаты айқын. Мифте айдаладағы жалғыз, жеке таудың пайда болу себебі түсіндіріледі. Алыптар өзен суын бөгеу мақсатымен тауды көтеріп әкеле жатып, жарты жолда қалдырады. Халық мифтерінде тау көтеріп келетіндер – дию, алып, олардың тау көтерудегі мақсаты–суды бөгеу, сөйтіп батып кеткен баласын табу. Ақын Ә.Тәжібаев миф өзегін алғанымен, мүлде басқа өң, тыныс береді, салмақ дарытады. Тау көтеріп келетін бозбала – қуаңшылықтан азап көрген елге көмектесу мақсатында басын қатерге тігіп, қаймықпай тау көтеріп әкеледі, сөйтіп тау астында өзі қалса да қауымды құрғақшылықтан құтқарады. Ақын байырғы мифті өзгертіп, жаңа сапада жырлап шыққан. Толағай жас ұрпақ үшін идеал болуға лайық қаһарманға айналған. Ақын осындай ойдың жас ұрпақ тәрбиесінде берері көп, тәлімі мол екендігін ескерген. Мифтік негіз туындыға ірі романтикалық пафос дарытқан. Поэманың баяндау машығы, кейбір мотив-сарындары батырлық жырларды еске алады. Фольклортанушылар мен психологтар байырғы мифтік санамен балалардың дүниетанымдық өсу жолында ұқсастық бар екендігін байқаған. М.Әлімбаевтың «Екі бауыр –екі тау атты» атты туындысында осы сәйкестікті сеземіз. Суреттегі екі таудың бейнесін көрген Сағыныш оны ағайынды екі ұл, бірін-бірі іздеп шығып, кездесе алмаған бауырлар ретінде елестетеді. Тауды жанды мақұлық деп ұғыну – архайкалық дүниетанымға тән құбылыс. Мақалада қазақ ақындардың ертегі жанрына ден қойып, онда мифтік сюжеттермен мотивтерді пайдалануының қырлары айтылады. Өйткені ертегілер ең алдымен балалар жанына жақын, қабылдауына қолайлы, ыңғайлы, оның үстіне тәрбиелік-тәлімдік мәні зор, адамгершілікке, жақсылыққа үндейтін түр. Сол себепті ақындардың байырғы сюжеттерді қайта жырлап, ұсынуы саналы әрекеттерден туындаған. Мақала авторы фольклорлық мифтік сюжеттер мен мотивтерді балалар әдебиеті өкілдерінің өз шығармашылықтарында тиімді пайдалана білгендерін нақты мысалдар келтіре отырып тұжырымдайды



Keywords
children poetry, Kazakh literature, folklope

Advanced Search


Announcements


    MART SAYISI 

    Değerli Bilim İnsanları, Mart sayımız yayınlanmıştır. 



    MAYIS SAYISI 

    Değerli Bilim İnsanları Mayıs sayımız için çok değerli çalışmalarınızı 01 Mayıs tarihine kadar sistemimize yükleyebilirsiniz.



Address :Göztepe Mah., Beykoz, Istanbul/TURKEY
Telephone :+90 537 579 28 78 (Turkey) Fax :+90 216 606 32 75
Email :journalssd@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri