Quick Access


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


ҰЛТТЫҚ БІРЕГЕЙЛІКТІ САҚТАУ ЖОЛЫНДА ҚАЗАҚ ЖЫРАУЛАРЫНЫҢ ДІНИ БІЛІМ ҰСТАНЫМДАРЫ
(RELIGIOUS EDUCATION PRINCIPLES OF KAZAKH ZHYRAU FOR THE PRESERVE OF NATIONAL IDENTITY )

Author : N.O. BAIGABYLOVA  & Ilyas ERPAY & TUSUPBEKOVA Zh. A.  
Type :
Printing Year : 2018
Number : 10
Page : 239-251
615    705


Summary

Қазақ халқы ғасырлар қойнауында өзінің басынан талайды өткеріп, батырлық пен ерліктің әнұранына айналғаны баршамызға аян. Тәуелсіздік мәселесі бүгінгі күн проблемасы ғана емес, ол сонау кездегі бабалар мұраларынан басталған. Аталмыш мақаладағы өзекті мәселелерінің бірі ол, Қазақ мемлекетінің іргесі қаланған күннен бастап оның барлық саяси – әлеуметтік ең қажетті сұрақтарының төңірегінде белсенділік танытқан жыраулар дүниетанымына арналмақ. Мемлекет болу үшін тек жауды жеңіп шығу ол жеткіліксіз. Мемлекетке өзіндік ойлау машығы мүдделерімен алға қойған мақсаттарды анықтайтын өзара ынтымақтық қажет. Яғни, мемлекеттің нығаюы қарулығының күші мен дипломатиялық қарым - қатынаспен ғана өлшенбейді, рухтың күштілігінеде байланысты. Рухни күш дегеніміз негізгі фундаменті діннен бастау алатын адамгершілік – этикалық категориялар. Бұл категориялар қазақ философиясының хандық дәуірге дейінгі, хандық дәуір, зар заман, ағартушылық, саяси – әлеуметтік кезеңдерінің барлығында қарастырылады. Бірақ бұл мақалада хандық дәуір кезеңінің өкілдері жыраулардың жыр – толғауларындағы діни - этикалық мәселелер қарастырылған. Әсірсе ислам дініндегі құран сүрелеріндегі аяттар мен пайғамбарымыз Мұхаммед (c.а.с.) хадистерін жыраулар халыққа қалайша жеткізгені. Қазақ философиясындағы жырауларды сегіз қырлы бір сырлы терең ойдың иелері деп қарастыруға болады. Себебі, олар енді ғана ел болып шаңырағын көтерген қазақ халқының қалыптасу тарихында бірнеше функцияларды атқарған. Мысалға, хан шешім таппағанда, халық жан-жаққа шашырағанда, көкірек көзі ояу, ауызындағы сөзінің дуасы бар данагөй — жырауларға жүгінген, яғни, ел өміріндегі елеулі оқиғалар кезінде әркез хан қасынан, іс басынан табылатын осынау жыраулар бірде хан мен батырды жарастырған ақылмандығымен дараланса, енді бірде ел толқуын басып, бірлікке үндеген данышпандығымен көзге түске. Мақаланың өзектілігі біріншіден, жаһандану жағдайында ұлттың бірегейлігін сақтау барысында бай тарихының бір қырын танытса екіншіден, дәстүрлі ислам дінініндегі кіші жиһад, үлкен жиһад, ақида, шариғат, хадис секілді мәселелерді онай түсінетіндей, жеңіл тілмен жеткізген. Жаһанданудың мәдени теориясының өкілдерінің пайымдауларынша егерде ұлт өзінің рухани дүниетанымын меңгермесе қайнап жатқан қазанда өзінің бірегейлігінен айрылады. Олай болса имандылықты, отансүйгіштікті насихаттайтын жыраулар дүниетанымдары құнды деректер болып қала бермек.



Keywords
жаһандану, жырау, діни білім, бірегейлік, философия

Abstract

It is obvious to all of us that the Kazakh nation has become the anthem of heroism and exploits, which has gone through many centuries. The issue of independence is not only the problem of today, but also the beginning of the heritage of the ancestors. One of the topical issues in this article is the poetry world, which has been actively engaged in all political and social issues since the foundation of the Kazakh state. It is not enough to overcome the enemy in order to become a state. The state needs mutual understanding, which determines the goals set by the interests of self-centered thinking. That is, the strengthening of the state depends not only on the strength of the armed forces and diplomatic relations, but also on the strength of the spirit. The power of the Spirit is a moral and ethical category that begins with religion. These categories are considered throughout the Kazakh philosophy of the Khanate, the era of the Khanate, the era, educational, political and social levels. But in this article were considered representatives of the Khan era, religious and ethical problems in poems of poets. Especially as they reported to the people the verses written in the surahs of the Koran, and the hadeeth of the prophet Muhammad (sas). Kazakh philosophers can be considered wise and talented in everything. The reason is that they performed several functions in the history of the formation of the Kazakh people. For example, when the khan could not find a solution, when people were scattered, they turned to zhyraus who had an objective look and spoke truthful words that had the courage to say in the most important events in the life of the country, they surprised the khans and batyrs with their wisdom , they calmed the people at tidbits and called for unity. The relevance of the article first speaks of one of the rich history of the nation, while preserving the uniqueness of globalization, and secondly, in order to easily understand such problems as small jihad, big jihad, ahida, sharia and hadith, they are easily presented. According to the representatives of the cultural theory of globalization, if a nation does not know its spiritual worldview, it will lose its uniqueness in boiling cauldron. Thus, the world outlook of zhyraus, propagandizing patriotism and morals, will remain valuable.



Keywords
globalization, zhyrau, religious education, identification, philosophy

Advanced Search


Announcements


    OCAK SAYISI

    Değerli Bilim İnsanları, Ocak Sayımız İçin Makalenizi 01 Ocak Tarihine Kadar Yükleyebilirsiniz.



    KASIM SAYISI

    Değerli Bilim İnsanları, Kasım sayımız yayınlanmıştır.



Address :Göztepe Mah., Beykoz, Istanbul/TURKEY
Telephone :+90 537 579 28 78 (Turkey) Fax :+90 216 606 32 75
Email :journalssd@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri