Quick Access


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


Summary


SİVAS İLİNDE SAVAT GÜMÜŞ İŞLEME SANATI VE SON TEMSİLCİLERİNDEN BASRİ DÖNMEZ’İN ESERLERİNİN BİR DEĞERLENDİRMESİ-THE ART OF SAVAT

Kıymetli maden ve taşları çeşitli teknik bilgiler, el becerisi zevk ve estetik ile ziynet eşyası imal etme ve süsleme sanatı olan kuyumculukta uygulanan tekniklerden birisi de savat gümüş işlemeciliğidir. Gümüşle beraber gümüş işçiliğinin tarihçesi milattan önceki dönemlere kadar gitmektedir. Arkeolojik kazılarda bu dönem uygarlıkları tarafından kullanılmış olan gümüş işçiliği ile elde edilmiş kaplar, takılar, kılıç kınları, kama sapları, paralar ve süs eşyaları gibi ürünlere rastlanmıştır. Türkistan, Azerbaycan ve Kafkasya’da Dağıstan bölgesindeki Türk boylarının, özellikle Kumuk Türkleri’nin savat sanatının önemli merkezlerinden olduğu bilinmektedir. Osmanlı İmparatorluğu zamanından günümüze kadar gelen savat işçiliği Erzurum, Van ve Sivas’ta geleneksel bir sanat haline gelmiştir. Günümüzde gümüş işçiliği devam eden bir meslek olmasına rağmen el emeği ile yapılan ürünler teknolojinin de etkisi ile kaybolmaya yüz tutmuştur. Karartı, siyahlık demek olan Arapça Sevâd kelimesinin Türkçede hayvanları sulamak için dere kenarlarına açılan çukurlara verilen ad olduğu bilinmektedir. Savatlama gümüş ve altın üzerine çizilmiş bir desenin çelik kalemle oyulduktan sonra savat denilen kurşun, gümüş, bakır ve kükürt madenlerinden hazırlanan siyah renkli eriyiğin oyuklara doldurulması ve sıvanması ile yapılan süslemeye verilen isim ve kalemkârlık sanatı terimlerindendir. Bu çalışmada Sivas’ta 1932 yılından itibaren, babadan oğula geleneksel usullerle yetişen, savat işlemeciliğinin son temsilcilerden Basri Dönmez atölyesinde ziyaret edilerek kaybolmaya yüz tutan bu sanat yaptığı eserler üzerinden değerlendirilmiştir. Çeşitli teknik ve malzemelerle eritip silindirden geçirdiği gümüş plakalardan çeşitli formlar hazırlayan sanatçı, geleneksel motifleri bu formlar üzerlerine kazıyarak savatlayıp kullanıma sunmaktadır. Savat işlemeciliği ile yaygın olarak daire, oval, damla ve çokgen formda takılar, kemer ve ağızlık tasarımları yapılmaktadır. Sanatçı eserler üzerine yaprak, hatai, çarkıfelek, rumi, yelpaze, ay-yıldız ve cami motifleri işlemektedir. Babadan öğrendiği teknik ve motifleri günümüz zevk ve tercihleri ile sentezleyerek farklı tasarımlar da yapan usta yanında yetiştirdiği kardeşi ve aynı zamanda son talebesiyle bu sanatı gelecek nesillere aktarmada önemli bir rol oynamaktadır.



Keywords
Kuyumculuk, Sivas, Gümüş, Savat İşçiliği

References

Advanced Search


Announcements


    OCAK SAYISI

    Değerli Bilim İnsanları, Ocak Sayımız İçin Makalenizi 01 Ocak Tarihine Kadar Yükleyebilirsiniz.



    KASIM SAYISI

    Değerli Bilim İnsanları, Kasım sayımız yayınlanmıştır.



Address :Göztepe Mah., Beykoz, Istanbul/TURKEY
Telephone :+90 537 579 28 78 (Turkey) Fax :+90 216 606 32 75
Email :journalssd@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri